|
Kişinin birlikte olduğu kişiye yani
sevgilisine cinsel, fiziksel ya da psikolojik saldırıda bulunması
"ilişkide şiddet" olarak tanımlanmaktadır. Partner şiddeti için ergenler
en hızlı büyüyen risk grubundadır. Ergenlerde ve yetişkinlerde görülen
ilişkide şiddet biçimleri birbirine benzemektedir. İlişkide şiddet
içerisinde fiziksel istismar vurmak, tekmelemek, dövmek, ittirmek veya
eşya fırlatarak vurmak gibi türleri içerebilir. Duygusal istismar takma
isimle çağırma, sözel taciz, özel veya toplumsal alanlarda rezil
etme/küçük düşürme ve zarar vermekle tehdit etmek olabilir. Cinsel
istismar seks yapmaya zorlamayı ve/veya birinin isteğine karşı
taleplerde bulunmayı veya uygun olmayan yerlerde dokunmayı içerebilir.
Yurt dışındaki istatistikler her 3 ergenden birinin ilişkide şiddet
yaşadığını göstermektedir. Ergenler arasındaki meydana gelen çift
şiddeti alarm verecek düzeydedir. Yurt dışında yapılan çalışmalar
lisedeki 8 öğrenciden 1'nin ve üniversitedeki 5 öğrenciden ise 1'nin
ilişkide şiddete maruz kaldığına işaret etmektedir. Bu tür şiddet
ilişkileri ölüme yol açacak potansiyele sahiptir.
Risk Faktörleri
Ergenlerdeki partner şiddeti ile ilgili yapılan çalışmalarda cinsel
şiddet kurbanı olma, partneri tarafından cinsel şiddete ve/veya duygusal
şiddete maruz kalma ve partner şiddetinin bir sonucu olarak fiziksel
yaralara sahip olma olasılığının kadınlarda erkeklere göre daha fazla
olduğu belirtilmiştir. Cinsiyet açısından partner şiddetinde bir fark
olduğu görülmektedir.
Şiddete maruz kalabilecek en yüksek
risk grubunun özellikleri arasında şunlar yer alır:
-
İlişkilerinde daha fazla çatışma yaşarlar.
-
İlişkilerin çok ciddi olduğunu hissederler ve bitmesini çok
önemli/kritik bulurlar.
-
Yüksek oranda alkol ve/veya madde tüketirler.
-
Sosyal destek sistemleri azdır.
-
Cinsel olarak taciz edilmiş akranlara sahiptirler.
-
Önceden cinsel olarak tacize uğramış olabilirler.
Risk faktörlerinin kendisi partner
şiddetinin sebebi değildir ancak bunun ortaya çıkmasını etkileyen
faktörlerdir. Risk altında olarak tanımlanan herkesin şiddete maruz
kalmayacağı da unutulmamalıdır. Agresif akranlara sahip olmak şiddetin
işlenme riskini artırır. Agresif olanlar öfkeyi ifade etme yolu olarak
yakın ilişkilerinde şiddet uygularlar ve fiziksel güç, hakaret ve cinsel
olarak zorlamayı kullanabilirler, çünkü çatışma çözümü için gerekli
becerilerden yoksundurlar. Bazı ergenler flört ilişkisinde hangi
davranışın kabul edilebilir veya hangisinin kabul edilemez olduğunu
bilmiyorlardır. Flört ilişkilerinde deneyimin olmaması sebebiyle
ilişkide istismara ve haksızlığa uğrama olasılığı artabilir. Ergenlerin
kendilerini ve diğerlerini nasıl algıladıklarına göre tutumları ve
davranışları belirlenir. "Yanlış inançlar" olarak tanımlayabileceğimiz
düşünceler ilişkide şiddetin doğmasını tetikleyebilmektedir. Ergenlerin
şiddet içerikli bir ilişkiye dahil olup olmadığını belki doğrudan siz
tespit edemezseniz ancak bu konuya ilişkin bilgileri aileler ile
paylaşarak dolaylı olarak bu konunun açıklığa kavuşmasına yardımcı
olabilirsiniz.
Bir ergenin ilişkisinde şiddet
yaşıyor olabileceğine işaret eden diğer ipuçları şunlardır:
-
Fiziksel yaralanma işaretleri
-
Okuldan kaçma ve/veya okuldan
-
Okul notlarının düşmesi
-
Duygu durumunda veya kişiliğinde değişimler
-
Daha önce bir kullanım yokken alkol ve madde kullanımının olması
-
Duygusal patlamalar yaşaması
-
Aile ve arkadaşlardan uzaklaşma
-
Sevgilisinin davranışları nedeniyle sık özür dileme
-
Bir zamanlar hoşlandığı şeylere dair ilgi kaybı
Belirtilerin büyük bir çoğunluğu
hem ergenlik döneminin genel özellikleri ile hem de başka sorunların
ipuçları ile bazı bezerlikler göstermektedir. Burada vurgulanmak
istenen, öğrencide bu belirtileri gözlemlediğinizde pek de bilinmeyen ve
bu sebeple pek de düşünülmeyen ergenin ilişkide şiddet yaşıyor
olasılığını göz önünde bulundurmaktır. Aşağıdaki soruları ergenlere
sorarak ilişkilerinin istismar edici olup olmadığına dair fikir
edinmelerine yardımcı olabilirsiniz. Eğer soruların bazılarına bile evet
cevabı veriyorlarsa öncelikle kendileri için sonra da partnerleri için
destek almaları gerektiğine dair ergeni bilgilendirmelisiniz. Bu sorular
ergenleri bu konuda bilgilendirici bir broşür içine konularak veya bir
görüşmede sorularak farkındalık kazanmalarına yardımcı olunabilir.
Tekrarlayan şiddete maruz kalan kişilerin, bir defa şiddete maruz
kalanlara göre çok daha ciddi sonuçlar yaşadığı bildirilmektedir. Yakın
ilişkideki partner şiddetinin fiziksel sonuçları istismarın şiddetine ve
sıklığına bağlı olarak değişir. Partner ilişkisindeki şiddet ister
cinsel, fiziksel veya duygusal olsun sonunda çeşitli psikolojik
sorunlara yol açar. Depresyon, Travma sonrası Stres Bozukluğu ve
anksiyete bozukluğu gibi psikolojik rahatsızlıklar gelişebilir.
-
Herhangi biri ile çıkmadan önce hangi davranışların kabul edilebilir
hangilerinin kabul edilemez olduğuna dair bilgi verilmelidir.
-
Potansiyel istismar ediciler ile ilgili uyarı işaretleri anlatılması
ve ergenle bu konu tartışılmalıdır.
-
Hem mağdurun hem de ilişkide şiddet uygulayanın gerekirse yardım
alabilecekleri yerel kaynakların nereleri olabileceği öğrenilmeli ve
ergenler bu konuda bilgilendirilmelidir.
-
Fiziksel gücün ötesinde çatışmaları çözmek için kullanılabilecek
yollar ergenlerle tartışılmalı ve etkili çatışma çözme teknikleri
öğretilmelidir.
|