Madde kullananların hepsi suç potansiyeli yüksek olan insanlar mıdır? Yoksa suçlular mı madde kullanır? Bu iki soru üstüne madde kullanımıyla suç arasındaki ilişkiyi belirlemektedir. Suça yönelen çocukların çoğunlukla bağımlılık yapan maddeler kullandığı düşüncesinin aksine, araştırmada suçlu çocukların yüzde 90.1'inin bağımlılık yapan madde kullanmadığını ortaya konmuştur. Madde kullanımıyla suç arasındaki ilişkiyi açıklayan etkenler aşağıda belirtilmiştir.

• Madde kullanıcıları marjinal insanlardır ve toplum kurallarına uymama eğilimi taşırlar ve bir alt kültür oluştururlar. Bu nedenle suç gibi toplumsal kurallara uymama oranı madde kullanıcıları arasında yüksektir.

• Yasal olmayan madde kullanımı, tek başına bir suç teşkil etmektedir.

• Madde satın almak için para bulmak amacıyla da suç işleme oranı oldukça yüksektir.

• Suç işleyebilmek için birçok kişi madde kullanmakta ve maddenin etkilerinden yararlanmaktadır.

• Madde kullanıcılarının ailesel, kültürel ve kişisel özelliklerinin de yasalara karşı gelme davranışında rol oynadığının önemli bir göstergesidir.

• Davranım bozukluğu, antisosyal kişilik ve agresif davranışlar suçla yakın ilişkili ruhsal sorunlardır. Madde kullanıcılarında bu ruhsal sorunların görülme sıklığı, toplumla karşılaştırıldığında oldukça yüksektir.

• Madde kullanıcılarında risk alma davranışı oldukça yüksektir. Suçta yine risk alma davranışının bir parçası olarak gözlenmektedir.

• Madde kullanımı yetersizlik duygusunu, çekingenliği ve toplumsal inhibisyonu ortadan kaldırmakta, cesareti artırmaktadır. Böylece suça eğilim artmaktadır.

• Yine hiperaktivite ve dürtüsel davranışların kontrolünün düşük olması hem madde bağımlılığına hem de suça yol açan önemli etkendir.

UMATEM’e yatan çocuklar arasında yapılan bir araştırmada suç işlemeyi belirleyen etmenin madde kullanımından ziyade ailede suç işleme ve madde öncesi suça yönelik davranış sıklığının belirleyici olduğu gösterilmiştir. Dolayısıyla her madde kullanıcısının suçlu olduğu inancı yanlıştır. Ancak madde kullanımının suça eğilimi artırdığı söylenebilir.