|
Madde
kullanıcıları HIV/AIDS riskini nasıl azaltabilir?
Madde kullanıcıları damar içi madde kullanımı dahil tüm madde
kullanımının durdurulmasının HIV/AIDS ve hepatit B, hepatit C dahil
diğer kan yoluyla bulaşan hastalıkları kapma riskini azaltan en etkili
yol olduğu konusunda bilgilendirilmelidir. Bununla birlikte, her madde
kullanıcısı madde kullanımını bırakmaya hazır değildir, ve bırakanların
da birçoğu tekrar başlayabilir. Madde kullanmayı düşünen veya kullanan
bireyler için enfekte olmalarını önleyecek birçok HIV/AIDS önleme
stratejisi vardır. Bunlar madde kullanıcılarının yapabileceği en etkili
davranış değiştirmelerle başlayan bir HIV/AIDS risk azaltma mesajları
hiyerarşisi şeklinde tanımlanır:
-
Madde
kullanımını ve enjeksiyonunu bırakın.
-
Relaps önleme
dahil, bir madde kötüye kullanımı tedavisine başlayın ve tamamlayın.
-
Damar içi madde
kullanımına devam ederseniz, kişisel ve halk sağlığı risklerini
azaltacak aşağıdaki basamakları uygulayın:
-
Şırınga, su
veya madde hazırlama gereçlerini asla tekrar kullanmayın veya
“paylaşmayın”.
-
Sadece
güvenilir bir kaynaktan (örn. Eczane veya şırınga değişim programı)
alınan steril şırıngaları kullanınız.
-
Madde
hazırlarken ve enjekte ederken her zaman yeni ve steril bir şırınga
kullanınız.
-
Mümkünse, madde
hazırlarken steril su kullanın; aksi taktirde güvenilir bir
kaynaktan (örn. taze musluk suyu) elde ettiğiniz temiz bir suyu
kullanın.
-
Madde
hazırlarken her zaman yeni veya enfekte olmamış bir kap (“ısıtıcı”)
ve yeni bir filtre (“pamuk”) kullanın.
-
Maddeyi
kullanmadan önce enjekte edeceğiniz yeri yeni bir alkollü pamukla
iyice temizleyin.
-
Her kullanıştan
sonra şırınganızı güvenli bir şekilde atın.
Hiyerarşinin de gösterdiği gibi, damar içi madde kullanıcıları için
riski azaltmanın en iyi yolu madde kullanımını kesmektir. Madde enjekte
ederlerse, her zaman steril malzeme kullanmalıdırlar ve bunları
paylaşmamalıdırlar. Bu mümkün olmadığında, temizleme ve dezenfekte etme
teknikleri göz önünde bulundurulmalıdır. Daha güvenli seçenekler
olmadığında en etkili dezenfektan çamaşır suyudur. Yine de steril,
kullanılmamış enjeksiyon gereçleri daha önceden kullanılmış ve çamaşır
suyuyla dezenfekte edilmiş gereçlere göre daha güvenlidir. Madde
kullanıcıları ısıtıcı, pamuk, temizleme suyu ve madde solüsyonu gibi
enjeksiyon gereçlerini asla paylaşmamalıdır. Bu materyallerin
paylaşılması önemli fakat sıklıkla gözden kaçırılan bir HIV bulaşma
riski taşımaktadır.
Hiyerarşide tanımlanan davranış değişimlerinin nasıl öğrenileceği
konusuna ek olarak, madde kullanıcıları ve cinsel partnerleri HIV ve
diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklar ile korunmasız cinsel ilişkiden
kaçınmanın önemi gibi riskler konusunda da danışmanlık almalıdırlar.
Toplum temelli sosyal hizmet görevlileri, tedavi sağlayıcılar ve halk
sağlığı profesyonelleri HIV/AIDS risk azaltma mesajlarını madde
kullanıcısına iletmek için her fırsatı kullanmalıdırlar. Mesajlar HIV ve
diğer kan yoluyla bulaşan hastalıklarla ilgili test ve tedavi
merkezleri, madde kötüye kullanımı programları ve diğer merkezler
yoluyla iletilmelidir.
Madde kullanıcıları için en iyi HIV/AIDS önleme stratejisi nedir?
Madde kullanıcılarının ve cinsel partnerlerinin çeşitliliği göz önünde
bulundurulduğunda, herkes için tek bir HIV AIDS önleme stratejisinin
etkili bir şekilde işe yarayamayacağını görürüz. Madde kullanıcısı
popülasyonu ve içinde bulundukları toplumda HIV/AIDS ve diğer kan
yoluyla bulaşan enfeksiyonlar için en etkili önleme stratejisi kapsamlı
bir yaklaşımdır. Kapsamlı bir yaklaşım madde kullanımının ve HIV/AIDS
riskli davranışlarının değişen kalıplarına, yerel çevrenin
karakteristiğine ve madde kullanıcıları ile cinsel partnerlerinin hizmet
ihtiyacı çeşitliliğine kolayca uyum sağlar ve ihtiyaçları karşılar.
Sosyal hizmet görevlileri, müdahalede bulunanlar ve tedavi edenler her
madde kullanıcısı ile temasta bulunduklarında onlara madde ve cinsellik
ilişkili risk azaltma mesajları iletmeli ve HIV ile diğer kan yoluyla
bulaşan enfeksiyonların bulaşma riskini azaltacak veya ortadan
kaldıracak imalarda bulunmalıdır.
Kapsamlı bir HIV/AIDS önleme yaklaşımının unsurları nelerdir?
Madde kullanıcıları için kapsamlı bir HIV/AIDS önleme yaklaşımı üç
tamamlayıcı yaklaşımı içerir: toplum temelli sosyal hizmet, madde kötüye
kullanımı tedavisi ve steril şırınga erişim programları. Bunların her
biri aynı zamanda HIV testini ve danışmanlığını da içerir.
Toplum temelli sosyal hizmet
madde kullanıcılarına ve yerel çevrelerine ulaşmada ve madde-cinsellik
ilişkili riskli davranışlarını değiştirmek için düşünmeleri sağlamada
etkili bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım tipik olarak yerel toplumda ikamet
eden ve madde kullanımı alt kültürüne aşina olan sosyal hizmet
görevlilerine bağlıdır. Sonuç olarak, maddeyi bırakmak ve HIV ile diğer
kan yoluyla bulaşan enfeksiyonların risklerini azaltmak konusunda
bireyleri eğitebilecek ve etkileyebilecek bir pozisyondadırlar. Sosyal
hizmet görevlileri HIV/AIDS eğitimi ile ilgili bilgileri, steril ekipman
olmadığında ellerindeki enjeksiyon ekipmanını dezenfekte edebilecekleri
ağartıcı kitleri ve güvenli seks için kondom dağıtırlar. Ayrıca madde
kullanıcılarını madde tedavisine, şırınga ulaşım ve değişim
programlarına, HIV, HBV ve HCV test ve danışmanlığa yönlendirirler.
Madde kötüye kullanımı tedavisi
bir
HIV önleyici programdır. Tedaviye başlayan ve devam eden madde
kullanıcıları diğer kullanıcılara göre iğne paylaşımı ve enjeksiyon
ekipmanını paylaşma veya korunmasız cinsel ilişki gibi risk içeren
aktiviteleri azaltma konusunda daha iyi durumdadır. Madde kötüye
kullanımı tedavisi değişik ortamlarda yapılabilir (örn. yatarak, ayakta,
özel) ve genellikle davranışçı terapi, tıbbi tedavi veya ikisinin
karışımı gibi değişik yaklaşımları içerir. En iyi tedavi programları
danışanlarına HIV testi ve danışmanlığı ile diğer hizmetlere
yönlendirmeyi sunar.
Steril şırınga ulaşımı programları
tedavi görmeyen veya göremeyen ya da tedavi gören fakat madde enjekte
etmeye devam eden madde kullanıcılarına steril şırınga ve
diğer hizmetleri sağlayarak toplum temelli sosyal hizmetlerini ve
madde kötüye kullanımı tedavisini bir araya getiren bir programdır. Bu
programlar potansiyel bulaşmış iğnelerin dönüşümden kalkmalarına
yardımcı olurlar. Ayrıca aktif ve tedavi görmeyen madde kullanıcılarına
HIV testi ve danışmanlığı imkanı sunup, madde kötüye kullanımı tedavisi
ile diğer sosyal hizmetlere yönlendirip riski azaltmak için HIV/AIDS
bilgisi ve materyali (örn. ağartıcı kiti, kondom) sağlayarak bir köprü
vazifesi görürler. Bu nedenle, steril şırınga ulaşım programlarının
yönlendirdiği madde kötüye kullanımı tedavisi ve diğer merkezlerin madde
kullanıcıları için mevcut ve ulaşılabilir olması önemlidir.
Kapsamlı bir HIV/AIDS önleme yaklaşımı ne kadar etkilidir?
Toplum temelli sosyal hizmetleri, madde kötüye kullanımı tedavisi ve
steril şırınga ulaşımı programlarının stratejilerini ve unsurlarını
içeren – test ve danışmanlık dahil - kapsamlı HIV/AIDS önleme, madde
kullanıcılarında HIV, diğer kan yoluyla bulaşan hastalıklar ve cinsel
yolla bulaşan hastalıkların yayılımını önleyen en etkili yaklaşımdır.
Toplum temelli sosyal hizmet.
Damar içi madde kullanıcıları, kokain kullanıcıları ve cinsel
partnerleriyle HIV/AIDS önleme yöntemlerine ilişkin yapılan ve 15 yıldan
fazla süren araştırmalar göstermektedir ki toplum temelli sosyal hizmet
bütün madde kullanıcısı risk gruplarında etkilidir. 23 değişik yerde
18,144 madde kullanıcısı (13,164 damar içi madde kullanıcısı ve 4,980
kokain kullanıcısı) ile yapılan kümülatif bir araştırmaya göre
müdahaleye katıldıktan 3 ila 6 ay sonra damar içi madde kullanıcılarının
%72’si madde enjeksiyonunu bırakmış veya enjeksiyon sıklığını
azaltmıştır. Enjeksiyona devam edenlerin yaklaşık %60’ı da şırıngaların
yeniden kullanımını veya paylaşımını bırakmış ya da azaltmıştır. Kokain
kullanmış 8,184 damar içi madde kullanıcısı ve 4,980 crack kullanıcısını
içeren kokain kullanıcılarının %26’sı ilerleyen zamanlarda kokain
kullanımını sonlandırmıştır. Çalışmaya katılan 18,144 madde
kullanıcısının yaklaşık olarak %25’i ilerleyen zamanlarda çoğu ilk kez
olmak üzere madde kötüye kullanımı tedavisine başlamıştır.
Madde kötüye kullanımı tedavisi.
Yapılan çalışmalar madde kötüye kullanımı tedavisi ile madde
enjeksiyonunun azalması arasında bağlantı olduğunu göstermektedir.
Örneğin, metadon tedavisine katılan erkek damar içi madde kullanıcıları
ile yapılan madde kullanımı kalıplarına yönelik 3 yıllık bir çalışmaya
göre tedaviye 1 yıldan fazla devam eden 388 danışanın %71’i madde
enjekte etmeyi bırakmıştır. Buna karşılık, tedaviyi bırakan 105 kişilik
bir damar içi madde kullanıcısının olduğu ikinci bir grubun %82’si 1 yıl
içerisinde relapsa girmektedir. Bir başka çalışma, sokakta iş gören
sosyal hizmet görevlileri ile çalışan ve bedava metadon tedavisine
yönlendirilen opiat bağımlılarının daha önce tedavi görmemiş olmalarına
veya tedavi görmek istemediklerini söylemelerine rağmen tedaviye
başlamaya ve sürdürmeye daha gönüllü olduklarını göstermektedir.
Araştırmalar ayrıca metadon tedavisinin HIV enfeksiyon riskinin azalması
ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Bir çalışmaya göre, örneğin,
tedavi görmeyen madde kullanıcıları tedavi gören madde kullanıcılarına
göre 6 kat daha fazla enfeksiyon riski altındadır.
Steril şırıngaya ulaşım programları.
Steril şırıngaya ulaşım programları kapsamlı bir HIV/AIDS önleme
stratejisine uygulandığında yüksek HIV enfeksiyonu riski altında olan
popülasyonları anlamlı önleme müdahaleleri ve tedavi olanaklarına dahil
etme konusunda önemli bir rol oynamaktadır. Bu programların
değerlendirmeleri damar içi madde kullanımı ile ilişkili HIV ve diğer
kan yoluyla bulaşan hastalıkların yayılmasını azaltmaya yönelik kapsamlı
bir stratejinin etkili bir parçası olduğunu göstermektedir. Ek olarak,
bunlar madde kullanımını desteklememektedir. Bu programlar:
-
Detoksifikasyona ve mevcut madde tedavisi programlarına giren ve
bunları sürdüren madde kullanıcı sayısını azaltmaya;
-
HIV önleme
bilgisi, davranış değişimi materyali ve HIV testi ile danışmanlığına
yönlendirmeyi yaymaya;
-
Enjeksiyon
sıklığını ve iğne paylaşımı davranışlarını azaltmaya;
-
Toplumdaki
bulaşmış iğnelerin sayısının azaltılmasına;
-
Steril
enjeksiyon ekipmanına kolay ulaşımın artırılmasına, böylece yeni
enfeksiyonların yayılması riskini azaltmaya yardımcı olur.
Madde kullanıcılarına yönelik kapsamlı bir HIV önlemede toplum temelli
sosyal çalışanın görevi nedir?
Toplum temelli sosyal çalışanlar yerel toplumda ön sıralardadırlar, ve
çevrelerinde en zor ulaşılan madde kullanıcılarına bile nerede, ne zaman
ve nasıl ulaşabileceklerini bilirler. Bir sosyal çalışan, güvenilir ve
tanıdık bir bilgi kaynağı olarak, madde kullanıcılarının HIV ve diğer
kan yoluyla bulaşan hastalıklar konusunda kişisel risklerini
anlamalarına ve atmaları gereken koruyucu adımları belirleme yardımcı
olabilir. Yerli sosyal çalışan, akran olarak, madde kullanıcılarını
madde enjeksiyonunu ve kullanımını bırakmak veya azaltmak ve madde
kötüye kullanımı tedavisine katılmak konusunda teşvik edebilir.
Madde kullanıcılarını madde kötüye kullanımı tedavisine, HIV/AIDS ile
diğer kan yoluyla bulaşan hastalıkların testi ve danışmanlığına, steril
şırınga ulaşım programlarına yönlendirebilirler. Sosyal çalışanlar:
-
HIV/AIDS, HBV,
HCV ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklar konusunda eğitimsel ve
risk azaltıcı bilgi;
-
HIV/AIDS risk
önleme hiyerarşisi, enjeksiyon ekipmanını dezenfekte etmek için
ağartıcı kitleri, güvenli cinsel ilişki için kondom ve kondom
kullanımı ile imhası konusunda bilgilendirme gibi konuları içeren
davranış değişiklikleri ile ilgili bilgi ve materyaller;
-
HIV, HBV, HCV
ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıkların testi ve danışmanlığı
ile; madde kötüye kullanımı tedavisi; ve diğer toplum sağlığı,
önleme, sosyal programları ile ilgili hizmetler açısından önemli bir
bağlantıdır.
Madde kullanıcılarına yönelik kapsamlı HIV önlemenin maliyeti uygun
mudur?
Araştırmalar madde kullanıcılarına yönelik kapsamlı HIV önlemede üç
tamamlayıcı yaklaşım olan toplum temelli sosyal çalışma, madde kötüye
kullanımı tedavisi ve steril şırınga ulaşım programlarının maliyetinin
uygun olduğunu göstermektedir.
Kapsamlı HIV normalde ulaşılamayan önleme madde kullanıcılarıyla sürekli
temas halinde olmaya imkan vermekte ve madde kullanımına son vermeleri,
madde kötüye kullanımı tedavisine katılmaları, HIV ve diğer kan yoluyla
bulaşan hastalık enfeksiyonlar konusunda madde ve cinsellikle ilişkili
riskleri azaltmaları için bilgilendirme ve fırsat olanakları
sağlamaktadır. Maliyet çalışmaları HIV enfeksiyonunu önleyerek toplum
temelli sosyal çalışma müdahalelerinin HIV/AIDS ile ilgili tedavi ve
bakıma ait olası tıbbi masrafları önlemeye yardımcı olduğunu
göstermektedir.
Benzer bir şekilde, madde kötüye kullanımı tedavisi programları madde
kullanımını ve bununla ilişkili sağlık ve sosyal harcamaları azaltması
nedeniyle bağımlılığın tedavi edilmemesi ile karşılaştırıldığında daha
masrafsızdır. Steril şırınga ulaşım programları değerlendirmelerine göre
kullanılmış iğne ile yapılan enjeksiyon sıklığını azaltmasıyla bu
programlar yeni HIV enfeksiyonu yayılımını önlemekte ve her engellenen
enfeksiyonla tıbbi bakım masraflarından tasarruf etmektedir .
Öte
yandan, iyi yapılandırılmış kapsamlı HIV önleme stratejileri aynı
zamanda HIV/AIDS ve diğer bulaşıcı hastalıkları olan bireylere ait
sağlık hizmetleri ve sosyal hizmetlerle ilgili masrafları önemli ölçüde
azaltmaktadır. En masrafsız yol kapsamlı HIV önleme stratejileri
salgının başlarında, HIV yaygınlığı düşükken uygulanmasıdır.
|
