Madde kullanıcılarında HIV görülme riski oldukça yüksektir. HIV pozitif olanlarda madde kullanımı %20-35 bulunmuştur. Büyük kentlerde yaşayan madde kullanıcılarında ise HIV riskinin %50-65 oranında olduğu saptanmıştır. Küçük kentlerde yaşayan madde kullanıcılarında HIV riski %5'e düşmektedir.

NIDA (National Institute on Drug Abuse) 2002 verilerine göre, Amerika'daki AIDS vakalarının üçte birinden fazlası (%36) direkt veya dolaylı olarak damar içi madde kullanımı sonucu meydana gelmiştir.

CDC (Centers for Disease Control and Prevention) verilerine göre ise, Aralık 2002 tarihi itibariyle bildirilen 859,000 AIDS vakasının 209,920'si (%25) damar içi madde kullanıcısıdır.

Türkiye'de
Genel madde kullanım oranı göz önüne alındığında ülkemizde madde bağımlılığının AIDS enfeksiyonunun yayılımında önemli bir etken olmayacağı düşünülebilir. Ancak, ülkemizde madde kullanım oranı hızlı biçimde artış göstermektedir. Öte yandan, bugünkü durumda bile ülkemizde AIDS bulaşma nedenleri arasında madde kullanımı ön sıraları almaktadır.

Damar yoluyla madde kullananlarda yaptığımız bir araştırmada hepatitis C'nin %40 oranında saptanması, madde kullanıcıları arasında bulaşıcı hastalıkların yaygınlığı konusunda bize bir fikir vermektedir. Bu nedenle, HIV yaygınlığı arttıkça madde kullanıcılarının bu enfeksiyonunun bulaşmasında önemli bir rol üstlenmeleri de beklenebilir.

1998 yılında yapılan, madde kullanıcılarının özellikleri araştırmasında madde kullanıcılarının AIDS ve HIV'a karşı tutumları araştırılmıştır. AIDS ve bulaşma yolları ile ilişkili bilgileri araştırıldığında, çalışmaya katılanların %91.6'sının AIDS hastalığını daha önce duymuş oldukları belirlendi. %15.3'ü AIDS'in bulaşma yolları ile ilişkili bilgi sahibi değildi. AIDS hastalığının yayılımında damar yolu ile madde kullanımı ve enjektör paylaşımının rolünün özellikle damar yolu ile madde kullananlar tarafından bilindiği saptandı. Damar içi madde kullananların %91.2'sinin enjektör paylaşımının bulaşma yollarından birisi olduğunu bilmeleri başka önemli bir sonuçtu. Enjektörünü bir başkasına verme oranın %39.2 olduğu hatırlanacak olursa, bu yolla yayılımın bilinmesine karşın enjektör paylaşımının devam ettiği sonucuna varılabilir. Özellikle damar içi madde kullanımı, enjektör paylaşımının AIDS yayılımında rolü olduğunu bilmelerine rağmen kendi enjektör paylaşma ve temizleme davranışlarında çok özenli olmadıkları düşünüldü.

Damar yolu ile madde kullanımı ve enjektör paylaşımının yayılımda rolü olduğu bilinmesine karşın çalışmaya katılan damar içi madde kullananların yalnız %37.8'inin HIV testi yaptırmış olduğu saptandı. Yalnızca bir tanesinde HIV pozitif çıkmıştı. Damar yolu ile madde kullanmayanlardan ise 3 tanesi HIV pozitif olduğunu bildirmişti. Damar yolu ile madde kullananların %91.2'isinin enjektör paylaşımının AIDS bulaşma yollarından biri olduğunu bilmeleri önemli bir bulgu olmakla birlikte, enjektör paylaşımının yüksek olduğu da unutulmamalıdır. Bu bilindiği halde enjektör paylaşımının olması madde kullananların kendi çevrelerine zarar verme konusunda duyarsız olduklarının bir göstergesi olabilir.

Damar yolu ile madde kullananların %65.8'i son bir yıl içinde hiç başkasının enjektörünü kullanmadıklarını bildirmişlerdir. Kendileri başkasının enjektörünü kullanmadıklarını bildirmelerine karşı kendi enjektörünü başkasına verme oranı daha yüksek bulunmuştur. Damar yolu ile madde kullanımında kendi enjektörünü başkasına verme oranı %39.2 olarak bildirilmiştir. Çalışmaya katılanların yalnız %31.6'sının çoğunlukla enjektörlerini temizledikleri görülmektedir. Temizleme yolu olarak soğuk su, sıcak su veya kaynatma yolu belirtilmiştir. Bu temizleme yolu ile bulaşıcı hastalıkların yayılmasının önlenemeyeceği göz önüne alınırsa, damar yolu ile madde kullananlar arasında enjektör temizliği ile ilgili yeterli bilgi olmadığı görülmektedir. Enjektörlerin temin edildiği yer araştırıldığında %68.4'ünün yeni enjektörlerini eczaneden aldıkları belirtilmiştir.

Gürkaynak'ın (1998) Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi, AMATEM'e Adli Psikiyatri servislerine, Balıklı Rum Vakfı'na bağlı Anatolia Kliniği Bağımlılık servisine 01 Ocak-15 Nisan 1998 tarihleri arasında yatan 100 damar içi madde kullanıcısı ile yaptığı çalışmanın sonuçlarına göre damar içi madde kullanıcıları HIV açısından yüksek riskli davranışlar içerisinde bulunmaktadır, fakat vakaların üçte ikisi kendisini risk altında görmemektedir. Çalışmada enjektörlerini paylaşan ve paylaşmayan katılımcılar HIV riskine ilişkin farkındalıkları açısından karşılaştırıldığında, enjeksiyon gereçlerini paylaştığını ifade eden katılımcıların paylaşmayanlara göre kendisini daha fazla HIV/AIDS riski altında gördüğü belirlenmiştir. Gassop ve arkadaşlarının yaptıkları çalışma da (1993) bu bulguları destekler görülmektedir. Riske ilişkin farkındalık paylaşım davranışından kaçınma ile ilişkili bulunmamıştır.

Bu Proje T.C. Sağlık Bakanlığı HIV/AIDS Önleme ve Destek Projesi kapsamında sağlanan hibe finansmanı desteğiyle ve AIDS savaşım derneğinin katkılarıyla, Yeniden Sağlık ve Eğitim Derneği tarafından yürütülmektedir.