Hepatit B virüsü ile ortaya çıkan karaciğer hücre iltihabı ve hasarı Hepatit B hastalığı olarak tanımlanır. Ülkemizde taşıyıcılık oranı %3 ile %7 arasındadır.

Nasıl bulaşır?

İnsandan insana vücut sıvıları yolu ile geçer:

• Kan
• Semen (meni)
• Vajinal sıvı ve salgılar (adet kanı dahil)
• Doğum sırasında anneden bebeğe geçiş (perinatal hepatit)

Kan, kan ürünleri
Kan yolu ile bulaşma özellikle gelişmiş ülkelerde damardan yasa dışı ilaç kullananların kullandıkları iğnelerin bir şekilde diğer insanlara yayılması ile ortaya çıkmaktadır. Ayrıca yine bu kişilerin kullandıkları eşyaların diğer kişilerce kullanılması da bulaşmayı sağlar. Dünya üzerinde Hepatit B açısından oldukça yüksek riskli bir grup olan sağlık çalışanları açısından iğne yolu ile bulaşma son derece önemlidir. Çeşitli sağlık birimlerinde çalışan sağlık personeli özellikle kaza sonucu iğne batması ile Hepatit B' ye yakalanmaktadırlar. Ayrıca yine sağlık çalışanları hasta kişilerin kanının bulaştığı bir cisimle kaza sonucu yaralanır veya temas ederlerse yine Hepatit B ye yakalanabilirler. Normal popülasyon ve sağlık çalışanları için kan nakli sonucunda da bu hastalığa yakalanma riski vardır. Gelişmiş ülkeler bu sorunu kan nakilleri sırasında tarama yaparak çözmüşlerdir. Dolayısıyla bu tür bir bulaşma yolu  ortadan kalkmıştır.

Cinsel ilişki
Cinsel ilişki sırasında Hepatit B ile enfekte bir kişinin vücut sıvılarının diğer partnerin vajina, makat(rektum, özellikle ters ilişki), idrar kanalı (üreterler) ve ağızdaki yaralı veya çizik bölgelere teması ile hastalık geçer.

Dövme ve Piercing
Ülkemiz ve tüm dünyada dövme (tattoo) ve piercing sırasında kullanılan iğnelerin yeterince steril ve temiz olmamasından dolayı kişiye bulaşması söz konusudur.

Traş takımı, ustura ve diş fırçası
Hastalıklı kişilerin kullandığı ve kan bulaşmış ustura, traş fırçası ve diş fırçalarının kullanılması ile Hepatit B bulaşabilir.

Hepatit B Hastalığında Risk Faktörleri:

• Hepatit B taşıyıcı bir seks partnerine sahip olma
• Çok eşlilik
• Başka bir cinsel yolla bulaşan hastalığın olması
• Hepatit B'li hastaların çatal, kaşık, bıçak, jilet, ustura ve benzeri eşyalarını paylaşmak
• Damardan ilaç kullanımı
• Meslek (doktorlar, hemşireler, dişçiler, kan ve kan ürünleri ile uğraşan laboratuar ve kan merkezi çalışanları)
• Hepatit B virüsü açısından yüksek riskli ülkelerde 6 aydan fazla yaşamak (Çin, Afrika, Asya kıtasının merkezi ve kuzey doğusu, Ortadoğu, Doğu Avrupa )
• Hepatit B virüsü taşıyan bir insanla aynı odayı çeşitli sebeplerle uzun süre paylaşma (yatakhane, hapishane...vs)
• Homoseksüel veya biseksüel olma
• Temiz ve hijyenik olmayan yerlerde dövme veya piercing yaptırma ve buralarda çalışma
• Hijyenik şartları iyi olamayan berberlere tıraş olma
• Annede Hepatit B virüsü ile enfeksiyon olması yeni doğan bir çocuk için her zaman risk faktörüdür. Ancak çocuk doğar doğmaz Hepatit aşısı ve Hepatit B koruyucu immunglobin (koruyucu serum) yapılırsa hastalığa yakalanmaz.
• Hepatit B'li bir kişi tarafından ısırılmak
• Hemofili veya diyaliz hastası olmak (bu kişiler kan almak veya sürekli kan temizlenmesi gereken grupta olduklarından Hepatit B açısından son derece yüksek risk grubundadır).

Hepatit B'nin hastalık belirtileri aşağıdaki gibidir:

• Tüm vücutta aşırı halsizlik
• Hafif derecede ateş
• Baş ağrısı
• İştah kaybı
• Bulantı kusma
• Özellikle karaciğer bölgesinin üzerinde ağrı ve hassasiyet
• Kabızlık veya ishal
• Kas ve eklemlerde yaygın ağrı
• Deride kızarıklık

Yeni doğan bebekler Hepatit B ile ilgili belirgin olarak herhangi bir belirti vermez. İlerleyen yaş belirti verme ile doğru orantılıdır. Yaş ilerledikçe yapılan araştırmalar belirtilerin arttığını göstermiştir.

5 yaşın üzeri ve yetişkinlerin % 40' ında sarılık ortaya çıkabilir. Bebeklerin ise ancak %10'unda sarılık görülebilir. Son olarak ise bazı hastalar kan verene yahut hekimleri tesadüfen Hepatit B için tarama testi isteyene kadar Hepatit B olduklarını bilemezler. Bunun sonucu bazı vakalarda hepatit belirti vermeden geçer veya anlaşılamaz.

Dikkat edilecek olursa yukarıdaki belirtiler, herhangi bir gribal enfeksiyonda görülebilir. Ancak karaciğer bölgesi üzerindeki ağrı, sarılık gibi semptomlara özellikle dikkat edilmelidir. Aşılanmamış bireylerin özellikle tarama testleri yaparak hastalığı geçirip geçirmediklerini anlamaları ve bunun sonucuna göre sonuçlar negatif ise aşılanmaları, pozitif ise ömür boyu gözetim altında olmaları gerekir. Çünkü Hepatit B siroz ve karaciğer kanserine sebep olabilecek sinsi bir hastalıktır. Kimi karaciğer kanseri ya da aniden çıkan siroz vakalarının altında Hepatit B virüsü olduğu sonradan belirlenmekte ve bu hastalar bu teşhis konulana kadar Hepatit B' den habersiz dolaşmaktadırlar.

Sonuçlar

Hastalık alındıktan sonra hastaların büyük çoğunluğu antikor oluşumu ile ilgili olarak 4-8 hafta içersinde kendilerini iyi hissederler. Özellikle yaşlı hastalarda belirtileri daha ağır olabilir. Bu hastalarda bazen belirtiler uzayabilir.

Hastaların az bir kısmında Hepatit B virüsü hastanın kanında ve karaciğerinde saptanmaktadır. Bu hastalar kronik Hepatit B dediğimiz formdaki hastalardır. Bu hastalarda karaciğer enzim testlerinde yükselme görülebilir. Bu hastalar hiçbir belirti vermeden yıllarca kronik formla beraber yaşarlar. Ancak daha önce de altını çizdiğimiz gibi kronik Hepatit B taşıyıcıları için beraber yaşadıkları ev halkı ve seks partnerleri hastalığı kapma açısından büyük risk taşımaktadır. Hepatit B'nin sonuçları şunlardır:

• Siroz (Kronik yaygın ve ilerleyici karaciğer iltihabıdır. Öldürücü bir hastalıktır. Ortalama yaşam süresi 38-40 aydır)
• Karaciğer kanseri
• Karaciğer yetersizliği
• Fulminan hepatit denilen çok kısa sürede (1 ay gibi) karaciğer yetersizliğine götüren ölümcül bir hastalık tipi
• Hepatit D hastalığı

Bu Proje T.C. Sağlık Bakanlığı HIV/AIDS Önleme ve Destek Projesi kapsamında sağlanan hibe finansmanı desteğiyle ve AIDS savaşım derneğinin katkılarıyla, Yeniden Sağlık ve Eğitim Derneği tarafından yürütülmektedir.