HIV pozitif hastayla uğraşmak sağlık görevlileri için de oldukça zordur. Hızla yayılabilen ve öldürücü bir hastalık ile karşı karşıya olan sağlık çalışanlarının hastaya karşı olan tutumları kolaylıkla değişebilmektedir. Bu hastaların farklı cinsel tercih ve aktivitelerinin olması da sağlık çalışanını olumsuz yönde etkilemektedir. Sağlık çalışanında ortaya çıkan duyguları şöyle özetleyebiliriz.

• Hastalığın bulaşma korkusu
• Bilinmeyenle uğraşma korkusu
• Ölüm ve kayıp duygusunu yaşama korkusu
• Stigmatizasyon
• Güçsüzlük, çaresizlik duygusu
• Utanç ve suçluluk
• Homofobi (hemcinsiyle ilişki korkusu)
• Öfke ve düşmanlık
• Früstrasyon
• Özdeşleştirme
• İnkar

 Risk altındaki madde kullanıcıları ile çalışan sağlık personelinin uyması gereken kurallar ise şunlardır:

• Kana ve kan bulaşmış aletlere, beden sıvılarına, yaralara, mukozaya dokunurken ve damar içi girişimlerde bulurken eldiven giyilmelidir.
• Her hasta ile temastan sonra eldivenler değiştirilmelidir.
• Mukozalarla çalışırken kan ya da beden sıvılarının sıçrayıp bulaşmasını önlemek için maske kullanılmalıdır.
• Eldiven çıkarıldıktan sonra ya da kan ve beden sıvılarına el değdiği taktirde derhal yıkanılmalıdır.
• Şırınga ve iğneler yakılarak yok edilmelidir. Kontrolsüz çöplere atılması önlenmelidir.
• Cilt lezyonları olan sağlık çalışanlarının risk altındaki hastalarla doğrudan temas etmemesi uygundur.

Eğer bir şekilde çalışan kişi kendisine HIV bulaştığını düşünüyorsa, acilen zidovudine (AZT, retrovir) kullanmalıdır.

Bu Alanda Çalışanlarda Aranan Kişisel Özellikler

Empati: Diğer kişinin ne deneyimlediğini anlamak ve bu anlayış üzerinden iletişim kurmak.

Saygı: Diğerlerinin değerini ve saygınlığını takdir etmek, bireylerin kendi kişisel kararlarını verme ve kendi hayatlarını idare etme hakkına sahip olduklarını kabul etmek.

Samimiyet: Sahte ve korunmacı olmadan, rol yapmadan kişinin kendi gibi olması.

Somutluk: Ne, neden, ne zaman, nerede ve nasıl gibi konularda açık iletişim. Somutluk katılımcının kaçınmasını ve kaçmasını engeller.

Açık olmak: Kişinin kendi duygu, tavır, fikir ve deneyimleri konusunda açık olması.

Yakınlık: Katılımcı ile toplum temelli sosyal çalışmacı arasında o anda yaşanan duygu alışverişi.

Karizma: kendi kendini yönetebilen toplum temelli sosyal çalışmacıların dinamik kuvvet ve manyetik kaliteleri, kendi yetenek ve güvenilirliklerini iletebiliyor olmaları.

Sorumluluk: Kişinin içinde bulunduğu topluma dair sorumluluk duyması ve toplumdaki bireylerin yaşamlarını değiştirmeye ve geliştirmeye çalışması.

Disiplin: Kılavuz ilkeleri ve programı takip etme yeteneği.

İnanç: Engellere ve manipülasyon teşebbüslerine rağmen birinin amacını ve çabalarının doğruluğunu biliyor olmak.

Etkileşim Stratejileri ve Gereçler

Bu alanda çalışanların risk altındaki bireylerle etkileşim sürecinde etkiyi maksimuma çıkarmak için kullanabileceği çok çeşitli stratejileri ve gereçleri söz konusudur. Bunlar:

• Hedef bilgiyi sağlamak
• Seçici açıklamalar yapmak
• Olumluyu ve olumsuzu tartıyor olmak
• Gerçek hayattan örnekler vermek
• Engelleri keşfetmek
• Açık uçlu sorular sormak
• Sosyal desteği açığa çıkarmak
• Özetlemek
• Övmek
• Dinlemek
• Güveni iletme
• Beklemek
• Rol oynamak
• Yansıtmak

Tehdit Edici Bir Davranış Karşısında Ne Yapılmalı?

Tehdit Edici Davranışa Yanıt Vermek

• Danışanlarla konuşurken içgüdülerinizi kullanın. Tehdit edildiğinizi hissederseniz, yanınızda birinin bulunmasını sağlayın, kapınızı açık tutun, mesafe koyun, veya görüşmeye hemen son verin.
• Danışanları sakinleştirmek için birçok kişi kullanın (bazen güç gösterisi danışanın kendini kontrol etmesine yardımcı olur).
• Kendi duygularınızın farkında olun, bu sıklıklar zor bir iştir .
• Her zaman  kendinizin farkında olun.  Hasta olan danışandır.  Korkuyorsanız, kendinizi ortamdan uzaklaştırmalısınız.
• Danışanın gergin olduğu durumlarda diğer danışanları ve ziyaretçileri odadan çıkartın.
• Ev ziyareti yaparsanız tehditkar bir danışanla asla uğraşmaya çalışmayın, sadece oradan ayrılın.

Madde Kullanımı ve Tehdit Edici Davranış

• Zarar önleme zil zurna sarhoş bir şekilde görüşmeye gelebileceği anlamına gelmemektedir.
• Program mahallinizdeki madde kullanımı ve/veya zehirlenme konusundaki açıklık olayları önlemeye yardımcı olabilir.

Bilişsel Bozma ve Tehdit Edici Davranış

• İlerleyen HIV hastalığı bilişsel bozma ile ilişkilidir.
• Konfüzyon danışan için korkutucudur ve gergin davranışlarla sonuçlanabilir.
• Rahatlatmak ve oryantasyonunu sağlamak (tarih, zaman, yer, sizin danışanla rolünüz) sakinleştirici ve yardımcı bir etki yapacaktır.

Zihinsel Rahatsızlıklar ve Tehdit Edici Davranış

• Zihinsel bir hastalığı olup da madde kullanmayan kişilerin çoğu başkalarına zarar vermekle ilgilenmezler. Zihinsel bir hastalığı olan kişilerdeki tehdit edici davranışlar genellikle tehdit altında olma hissinin getirdiği bir şeydir.
• Danışanların sesleri veya yanlış inançlarıyla ilgili bir tartışmaya girmeyin.
• Psikotik danışanlar müdahaleye iyi tepkiler vermezler.  Onun yerine,  sessiz kalması için ona zaman tanıyın.

 Müdahale Sonrası

• Danışanlar genellikle onları sakinleştirme çabalarını takdir ederler. Daha sonra, sıklıkla size teşekkür ederler.
• Tehdit edici davranışın tartışılabileceği ortam oluşturmaya çalışın.
• Suçlamaları görmezden gelin.
• İleride yardımcı olması için tüm olayları rapor edin ve gözden geçirin.

Sözel Olmayan İpuçlarının Farkında Olun

• Fiziksel gerginlik belirtileri – örn. adımları
• Kızgın yüz ifadeleri
• Dik dik bakma davranışı
• Yumrukların sıkılması

Bu Proje T.C. Sağlık Bakanlığı HIV/AIDS Önleme ve Destek Projesi kapsamında sağlanan hibe finansmanı desteğiyle ve AIDS savaşım derneğinin katkılarıyla, Yeniden Sağlık ve Eğitim Derneği tarafından yürütülmektedir.