Kimyasal Özellikleri ve Elde Ediliş
Biçimleri
Koklanan maddeler uçucu maddelerdir; kimyasal buharlar üretirler ve
içe çekildiğinde zihni uyaran etki yaparlar. Uzmanlar 1000’ e yakın
ev ürününün koklanan madde olarak kullanılabileceğini
doğrulamışlardır. Genellikle çocukların esrar, sigara veya alkol
kullanmadan önce ilk denedikleri madde uçucu madde olmaktadır.
Başlama yaşları da genellikle geç çocukluğun bittiği ve ergenliğin
başladığı dönemlere denk gelmektedir.
Uçucu madde diye nitelendirdiğimiz maddelerin en tehlikeli yanı ilk, üçüncü ya da
100. kullanışta ölüme neden olabilmeleridir. “Sudden Sniffing Death”
- ani ölüm- dediğimiz olay, uçucu maddelerin kalp ritmini bozup,
kalbin durmasına yol açmasıyla olur. Uçucu, yani gaza dönüşebilen
maddeler (volatile solvents) sıvıdırlar.
Pahalı olmayan, kolayca
elde edilebilen, ev işleri ve endüstriyel amaçlar için yaygın olarak
kullanılan maddelerdir. Bunlar, boya incelticisi tineri, kuru
temizle maddelerini, benzin, uhu, oje, bali gibi yapıştırıcı
maddeleri kapsar. Aerosol dediğimiz maddeler spreydir, bu maddelerin
içine sinek öldürücüler, deodorantlar, saç spreyleri, boya spreyleri
vb. maddeler girmektedir. Gazlar, medikal anestetikleri kapsadığı
gibi ev işerinde ve endüstriyel ürünleri de kapsar.
Nitritler uçucu
maddeler içinde özel bir sınıf olarak düşünülür. Diğerlerinden
farklı olarak merkezi sinir sistemi üzerinde direkt rol oynarlar.
Nitritler temel olarak kan damarlarını genişletir ve kasları
gevşetirler. Diğer maddeler duygu durumunu değiştirmek için
kullanılırken, nitritler temel olarak cinselliği arttırmak için
kullanılır.
Eğer bir kişi uçucu madde alıyorsa; giysilerinde,
kimyasal bir koku vardır ve alışıldık olmayan bir şekilde nefesleri
kokar; sözcükleri kötü bir şekilde telaffuz eder veya dağınık bir
konuşma tarzları oluşur; içkili, sersemlemiş gibi bir halde olurlar;
parmaklarında ya da yüzünde normalde olmayacak boya ve diğer
ürünlerin işaretleri vardır; gözleri kırmızı ve suludur, burun ve
ağız çevresinde lekeler ve yaralar bulunur; mide bulantısı ve/veya
iştah kaybı görülür; kronik kullanıcılarda anksiyete, irrite olma,
gerginlik, heyecan gözükür.
Kullanış Biçimleri
Burundan dumanı çekerek, aerosol-spreyleri direkt ağza veya burna
sıkarak, plastik veya kağıt torbaların içinde maddeyi döküp burna ya
da ağza çekerek, avucunun içine yerleştirdiği bez parçasının üstüne
döktüğü maddeyi koklayarak, nitrit oksit ile doldurulmuş balonları
içine çekerek kullanılmaktadırlar.
Etkileri
Alınan madde ciğerler tarafından kan dolaşımına ve çabucak beyne ve
diğer organlara dağıtılır. Alındıktan birkaç dakika sonra kullanıcı,
alkolün etkilerine benzer bir zehirlenme yaşar. Kelimeler birbirine
karışır, koordineli hareketlerinde yeteneksizlik, öfori, baş dönmesi
görülür.
Bunların yanı sıra kişi, başını yokmuş gibi hissedebilir,
halüsinasyonlar, hezeyanlar –uçabileceklerini düşünmeleri gibi-
yaşarlar. “Kafa yapıcı” etkisi çok kısa sürede sona erdiğinden,
kullanıcılar etkinin daha uzun sürmesi için birkaç saat boyunca
tekrar tekrar madde çekerler ve bu çok tehlikelidir.
Bilinç kaybı
hatta ölüm meydana gelebilir. Kişide ayrıca ilgisizlik, bozulmuş
muhakeme yeteneği, okul-iş ve sosyal ortamlardaki işlevselliğinin
bozulması gibi belirtiler ortaya çıkar. Uzun süreli etkileri
arasında; ilk kullanışta dahi meydana gelme olasılığı olan ani ölüm,
kısa süreli hafıza kaybı, duyma kaybı, kol ve bacaklarda spazmları,
kalıcı beyin hasarları, kemik iliğine zarar, ciğer ve böbreklere
zarar, ölümcül alkol sendromuna benzeyen muhtemel ölümcül etkiler ve
zehirlenme olarak sıralanabilir.
Zehirlenme (entoksikasyon)
Yüksek doz alındığında kişide konfüzyona ve deliryuma yol açabilir.
Mide bulantısı ve kusma görülebilecek diğer yan etkilerdir.
Yoksunluk
belirtileri
Kullanmayı bırakan kişilerde kilo kaybı, kas güçsüzlüğü,
koordinasyon yokluğu, irrite olma durumu, odaklanamama,
oryantasyonun bozulması ve depresyon görülür.
|
|
