|
İlaç tedavilerini hiçbiri doğrudan kişide madde kullanmaya yol açan
etkeni tedavi etmek için değildir. İlaçlar, bağımlılığa eşlik eden
diğer ruhsal belirtileri azaltmak için, kullandığı maddenin yerine
geçmek için veya madde gereksinimin azaltmak içindir. Uyku, ağrı
gibi bedensel yoksunluk belirtileri için ilgili ilaçlar
kulanılabilir. Kişide anksiyete veya depresyon varsa, bunları
düzeltmek için anksiyete veya depresyon giderici ilaçlar
verilebilir.
Disülfiram, piyasada antabus adıyla bulunan bir ilaçtır. Bu ilaç
alkolün karaciğerde işlenmesi sırasında bazı enzimleri engelleyerek
ortaya bazı maddelerin çıkmasına neden olmaktadır. Bu maddeler ise
çarpıntı, yüzde kırmızılık, fenalık hissi yaratmaktadır. Bu etkileri
nedeniyle alkol alımı konusunda kendisini engelleyemeyen hastalara
verilmektedir. Alkol kullanan kişi bu ilacı kullandığı zaman süresi
içinde alkol kullanırsa, kendisinde bu etkilerin ortaya çıkacağını
bilmektedir. Bu nedenle alkolle karşılaştığı zaman alkol kullanmamak
durumunda kalmaktadır. Campral ismiyle satılan akamprosat, alkol
alımını azalttığı için kişi alkolü bıraktıktan sonra kullanılan bir
ilaçtır.
Naltrexone bir opiyat antagonistidir. Opiyatların bedendeki etkisini
ortadan kaldırır. Kişi bu ilacı kullandığı sürece kullandıkları
maddenin etkisini yaşamaz. Böylece yanlışlıkla kullanım sonucu
başlayan bağımlılık süreci engellenmiş olur. Ancak karaciğer üstüne
ciddi yan etkiler yaptığı bilinmektedir. Yerine koyma tedavisi,
eroin yerine daha az yan etkileri olan ve kullanım kolaylığı getiren
başka maddelerin kullanılma esasına dayanır. Sonuçta bu tedaviler
ile kişinin bağımlılığı değiştirilememektedir. Bunların en tanınanı
metadon'dur. Metadon ağız yoluyla alınan, 24 saat etkili bir opiyat
agonistidir. Sadece eroini bırakamayan eroin bağımlılarının
tedavisinde kullanılır.
Eroin bağımlısına metadon devlet arafından verilir, böylece kişi
madde satın almak için yasal olmayan yollara başvurma ihtiyacı
duymaz. Metadon eroine göre çok daha güvenli bir maddedir.
Buprenorfin, subutex ve temgesic adıyla bulunan, parsiyel bir opiyat
agonistidir. Eroin bağımlılığı tedavisinde uzun yıllardan beri
Fransa ve Belçika'da kullanılmaktadır. Son zamanlarda Avrupa'nın
diğer ülkelerinde de kullanıma girmiştir. L-AMM, (L alfa metil
methadol) bir tür metadondur. Metadona göre en önemli farklılığı
daha uzun yarılanma ömrü olması ve hergün ilaç alma gereksiniminin
kalkmasıdır. Haftanın üç günü L-AMM uygulaması hasta için yeterli
olmaktadır.
Morfin Sülfat uzun etkili bir opiyattır. Bağımlılıktan kurtulamayan
kişiye kontrollü olarak morfin verilmektedir. Morfin sülfat uzun
etkili olduğu için sık sık ilacın yenilenmesi gerekmemektedir. Aynı
zamanda diğer ilaçlar ile kıyaslandığında oldukça ucuzdur.
Sigara bırakmak için ise farklı ilaçlar vardır. Bunlardan birisi sigarayı
bıraktıktan sonra kişide meydana gelebilecek sorunları azaltmaya
yarayan piyasada zyban adıyla satılan bupropion maddesidir. Ayrıca
kişideki nikotin yoksunluğunu azaltmak için nikotin içeren ilaçlar
da verilebilir. Bu da bir tür yerine koyma tedavisidir.
Doç. Dr. Kültegin Ögel
|
