|
Önleyici etkenler
Madde kullanımını önleyici etkenler arasında güçlü ve pozitif aile
bağlarının olması önemlidir. Aile üyelerinin birbirlerini
yargılamadan, sözlerini bitirinceye kadar dinlemeleri, sorun
yaşadığında birbirlerine destek olmaları (sorunu kişinin adına
çözmek değil!), günlerini nasıl geçirdiklerini paylaşarak
yaşamlarına ortak etmeleri güçlü ve pozitif aile bağlarını
destekler. Ebeveynlerin çocuklarının yaşamlarına ilgili olmaları,
çocuklarının arkadaşlarından ve neler yaptıklarından haberdar
olmaları, çocuklarının sorunları ile ilgilenmeleri önemlidir. Ayrıca
aile içi kuralların açık olması ve herkesin bunlara uyması gibi
etkili disiplin yöntemleri uygulanan aile sistemleri de önleyici rol
oynamaktadır. Çocuğun okulda başarılı olması, okul, klüpler gibi
kurumlarla kurulmuş bir bağının olması ve uyuşturucu kullanımı ile
ilgili doğru bilgilenmesi de önleyici etkenler arasında yer
almaktadır. Okul ya da başka bir kurum ile kurulmuş bağ çocuğun
kendini bir yere ait hissetmesini ve kendini değerli hissetmesini
sağlayacaktır. Çocuklarının maddeler hakkındaki düşüncelerini
öğrenmek ve onları bilgilendirmek için uygun zaman ve ortamlar
yaratılmalıdır. Bilgilendirme yaparken bir kere konuşmanın yeterli
olmayacağı unutulmamalıdır.
Risk yaratan etkenler
Ailede ruhsal sorunları ya da bağımlılığı olan bir ebeveynin
bulunması madde kullanmaya başlamada önemli bir risk etkenidir. Bu
birey uygun olmayan bir model oluşturmanın dışında aile içindeki
sağlıklı iletişimi bozarak ailede dengesizliğe yol açabilir.
Tutarsız, aşırı kontrolcü, ya da aşırı ilgisiz aile tutumları,
şiddet içeren davranışların aile içinde sık olması, doğru olmayan
yetiştirme yollarının uygulanması, ebeveyn-çocuk arasında bağlanma
ve ilgi eksikliği de aileye bağlı risk etkenleri arasındadır.
Çocuğun sınıfta aşırı utangaç olması, kolay arkadaş edinememesi ya
da sık sık şiddet içeren davranışlar sergilemesi, okul başarısında
düşüş, bir arkadaş grubuna girme, "hayır" diyebilme, sorunlarla başa
çıkabilme gibi sosyal becerilerin yokluğu ya da zayıf olması da risk
etkenleridir. Başkalarını rahatsız etmek, canını yakmak, zor
kullanarak istediklerini elde etmek gibi 'sapkın' davranışlar
sergileyen, alkol ve madde kullanan ya da kullanılmasına olumlu
yaklaşan kişilerle arkadaşlık etmesi, onlar tarafından kabul edilmek
için onların normlarına uyması da arkadaş grubuna bağlı risk
etkenleri olarak öne çıkmaktadır. Gazete ve televizyonlarda
bilinçsizce gösterilen ve uyuşturucuyu onaylar tarzdaki haberler de
çocukların kafasını karıştırdığından risk faktörleri olarak
sayılmaktadır.
MADDEYE BAŞLAMA NEDENLERİ
Bu alanda yapılan çalışmalarda kişinin madde kullanmaya başlamasının
başta gelen nedeninin merak olduğu belirlenmiştir. Herkes önce bu
maddeleri kullandıklarında ne gibi deneyinler yaşayacaklarını merak
eder. Madde kullanmaya başlamadaki bir diğer önemli neden de kişinin
yaşadığı sorunlara çözüm yolu arayışı ve sorunlarından kaçmak için
madde kullanmasıdır. Maddenin etkisinde iken yaşadığı sorunları ve
sıkıntıları unutan kişiler bunu bir çözüm yolu olarak
görebilmektedirler. Madde kullanmaya başlama nedenlerinden biri de
beğeni toplamaktır. Özellikle ergenlik döneminde arkadaşlıklar ve
gruplar büyük önem kazandığından, arkadaşlarının beğenisini
kazanmak, grup tarafından kabul edilmek, onların dikkatini çekmek,
bir gruba ait olmak için ve eğlenmek için madde kullanmaya
başlanabilmektedir. Ayrıca arkadaş baskısına "hayır" deme becerisine
sahip olamayan kişiler maddeye arkadaşlarının baskısı ile
başlayabilmektedirler.
|
